Bảo hiểm tài sản là gì? Các loại bảo hiểm tài sản phổ biến tại Việt Nam

Tài sản như nhà ở, nhà xưởng, máy móc, thiết bị, hàng hóa và phương tiện phục vụ kinh doanh đều có thể chịu thiệt hại do cháy nổ, thiên tai, tai nạn hoặc các sự cố bất ngờ. Khi rủi ro xảy ra, tổn thất không chỉ nằm ở giá trị tài sản bị hư hỏng mà còn có thể kéo theo chi phí sửa chữa, gián đoạn hoạt động và ảnh hưởng đến dòng tiền của cá nhân, doanh nghiệp.

Bảo hiểm tài sản là một trong những giải pháp giúp cá nhân và doanh nghiệp chủ động quản lý rủi ro tài chính, giảm áp lực khi xảy ra tổn thất thuộc phạm vi bảo hiểm. Tuy nhiên, không phải hợp đồng nào cũng bảo vệ tất cả tài sản trước mọi rủi ro. Mỗi sản phẩm có đối tượng bảo hiểm, điều kiện, giới hạn bồi thường và các trường hợp loại trừ riêng.

Vậy bảo hiểm tài sản là gì? Có những loại bảo hiểm tài sản nào phổ biến tại Việt Nam? Doanh nghiệp và cá nhân nên lựa chọn như thế nào để bảo vệ tài sản hiệu quả? Hãy cùng INSUGO tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Bảo hiểm tài sản là gì?

Bảo hiểm tài sản là hình thức bảo hiểm nhằm bảo vệ quyền lợi tài chính có thể được bảo hiểm của cá nhân hoặc tổ chức đối với tài sản trước những rủi ro được quy định trong hợp đồng.

Theo Điều 43 và Điều 44 Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15, đối tượng của hợp đồng bảo hiểm tài sản là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự. Người tham gia bảo hiểm phải có quyền lợi có thể được bảo hiểm đối với tài sản đó.

Nói một cách dễ hiểu, khi tài sản được bảo hiểm bị hư hỏng, phá hủy hoặc mất mát do sự kiện thuộc phạm vi bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ xem xét trách nhiệm bồi thường theo các điều khoản đã thỏa thuận.

Ví dụ, một doanh nghiệp sở hữu nhà xưởng, dây chuyền sản xuất và kho hàng. Nếu xảy ra hỏa hoạn thuộc phạm vi bảo hiểm, hợp đồng phù hợp có thể hỗ trợ bồi thường thiệt hại đối với nhà xưởng, máy móc hoặc hàng hóa đã được kê khai và bảo hiểm.

Tuy nhiên, nếu thiệt hại phát sinh từ nguyên nhân bị loại trừ, vượt quá giới hạn trách nhiệm hoặc liên quan đến tài sản không được kê khai, doanh nghiệp bảo hiểm có thể không bồi thường hoặc chỉ bồi thường một phần theo hợp đồng.

Vì vậy, khi tìm hiểu bảo hiểm tài sản, người mua cần quan tâm đồng thời đến giá trị tài sản, rủi ro được bảo hiểm, mức khấu trừ và điều kiện bồi thường, thay vì chỉ so sánh mức phí.

2. Bảo hiểm tài sản có vai trò gì?

Bảo hiểm tài sản mang lại nhiều lợi ích thiết thực trong việc quản lý rủi ro của cá nhân và doanh nghiệp.

Giảm gánh nặng tài chính khi xảy ra tổn thất

Việc sửa chữa nhà xưởng, thay thế thiết bị hoặc khôi phục hàng hóa sau một sự cố có thể đòi hỏi nguồn vốn lớn. Nếu không có phương án bảo vệ phù hợp, chủ sở hữu có thể phải sử dụng vốn lưu động, vay thêm tiền hoặc trì hoãn kế hoạch kinh doanh.

Bảo hiểm tài sản giúp chuyển giao một phần rủi ro tài chính cho doanh nghiệp bảo hiểm trong phạm vi trách nhiệm đã thỏa thuận.

Bảo vệ hoạt động sản xuất, kinh doanh

Đối với doanh nghiệp sản xuất, thương mại và logistics, tài sản thường là nền tảng của toàn bộ hoạt động vận hành.

Thiệt hại tại kho hàng, nhà máy hoặc hệ thống máy móc có thể làm gián đoạn sản xuất, chậm giao hàng và ảnh hưởng đến doanh thu. Việc kết hợp bảo hiểm tài sản với các sản phẩm bảo hiểm thiệt hại kinh doanh phù hợp có thể giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch phục hồi sau sự cố.

Lưu ý, chi phí gián đoạn kinh doanh không mặc nhiên được chi trả theo hợp đồng bảo hiểm tài sản thông thường. Quyền lợi này thường cần được thỏa thuận hoặc mua bổ sung theo sản phẩm cụ thể.

Hỗ trợ quản trị rủi ro doanh nghiệp

Thông qua quá trình đánh giá tài sản và xác định các nguy cơ, doanh nghiệp có thể nhận diện những điểm yếu trong hệ thống phòng cháy chữa cháy, quy trình lưu kho, bảo trì thiết bị và quản lý hàng hóa.

Bảo hiểm không thay thế các biện pháp an toàn, nhưng có thể trở thành một phần trong chiến lược quản trị rủi ro tổng thể.

Đáp ứng yêu cầu pháp lý hoặc hợp đồng

Một số cơ sở thuộc diện phải mua bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc theo quy định pháp luật. Ngoài ra, hợp đồng tín dụng, hợp đồng thuê tài sản hoặc thỏa thuận thương mại cũng có thể yêu cầu bên liên quan duy trì bảo hiểm nhất định.

Do đó, cá nhân và doanh nghiệp cần phân biệt giữa bảo hiểm tự nguyện và bảo hiểm bắt buộc, đồng thời kiểm tra đúng quy định áp dụng cho tài sản và hoạt động của mình.

3. Các loại bảo hiểm tài sản phổ biến tại Việt Nam

Trên thị trường Việt Nam, bảo hiểm tài sản được triển khai dưới nhiều hình thức, tùy theo loại tài sản, mục đích sử dụng và mức độ rủi ro. Dưới đây là những nhóm sản phẩm thường được cá nhân và doanh nghiệp quan tâm.

Bảo hiểm nhà ở và công trình xây dựng

Bảo hiểm nhà ở và công trình xây dựng hướng đến việc bảo vệ tài sản như nhà riêng, cửa hàng, văn phòng, nhà xưởng và các công trình được bảo hiểm trước những rủi ro được quy định trong hợp đồng.

Tùy sản phẩm, phạm vi bảo hiểm có thể bao gồm:

• Cháy, nổ thuộc phạm vi bảo hiểm.
• Giông bão, lũ lụt hoặc một số hiện tượng thiên nhiên được thỏa thuận.
• Va chạm hoặc tác động bất ngờ từ bên ngoài.
• Một số thiệt hại khác được quy định trong quy tắc bảo hiểm.

Đối với nhà ở, người mua nên kiểm tra xem hợp đồng chỉ bảo hiểm phần kết cấu công trình hay bao gồm cả nội thất, thiết bị điện tử và tài sản bên trong.

Đối với doanh nghiệp, cần xác định rõ phạm vi tài sản gồm nhà xưởng, văn phòng, công trình phụ trợ và các hạng mục xây dựng liên quan.

Đặc biệt, bảo hiểm nhà ở thông thường không đồng nghĩa với bảo hiểm bắt buộc cháy, nổ. Chủ sở hữu cần kiểm tra riêng nghĩa vụ pháp lý nếu công trình thuộc diện phải tham gia bảo hiểm bắt buộc.

Bảo hiểm cháy nổ

Bảo hiểm cháy, nổ là sản phẩm quan trọng đối với những tài sản có nguy cơ chịu thiệt hại lớn khi xảy ra hỏa hoạn hoặc sự cố nổ.

Đối tượng bảo hiểm có thể bao gồm nhà cửa, công trình, máy móc, thiết bị, hàng hóa và các tài sản khác được xác định trong hợp đồng.

Đối với một số cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ thuộc danh mục pháp luật quy định, việc tham gia bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc là nghĩa vụ pháp lý, không đơn thuần là lựa chọn tự nguyện. Căn cứ áp dụng cần được đối chiếu với quy định hiện hành về phòng cháy, chữa cháy và bảo hiểm bắt buộc.

Khi lựa chọn sản phẩm, cần làm rõ:

• Danh mục tài sản được bảo hiểm.
• Giá trị tài sản và số tiền bảo hiểm.
• Phạm vi rủi ro, điều kiện bảo hiểm và mức khấu trừ.
• Trách nhiệm thực hiện các yêu cầu về an toàn phòng cháy, chữa cháy.

Doanh nghiệp không nên chỉ mua bảo hiểm để hoàn thành thủ tục mà bỏ qua việc đánh giá giá trị tài sản và mức độ bảo vệ thực tế.

Máy móc và thiết bị thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giá trị tài sản của doanh nghiệp sản xuất, chế biến, xây dựng và logistics.

Bảo hiểm máy móc, thiết bị có thể giúp doanh nghiệp hạn chế tổn thất tài chính khi xảy ra những sự cố bất ngờ thuộc phạm vi bảo hiểm, chẳng hạn như hư hỏng cơ học hoặc sự cố điện, tùy theo sản phẩm được lựa chọn.

Nhóm tài sản có thể được xem xét bảo hiểm gồm:

• Dây chuyền sản xuất và máy công nghiệp.
• Thiết bị điện, hệ thống điều khiển.
• Máy phát điện, máy nén khí và thiết bị kỹ thuật.
• Máy móc phục vụ hoạt động kho vận, sản xuất.

Điểm cần lưu ý là không phải mọi sự cố hư hỏng đều được bồi thường. Hao mòn tự nhiên, xuống cấp theo thời gian, lỗi thuộc trường hợp loại trừ hoặc việc không tuân thủ điều kiện bảo dưỡng có thể ảnh hưởng đến trách nhiệm bảo hiểm.

Doanh nghiệp nên cung cấp thông tin về chủng loại, năm sản xuất, giá trị, tình trạng vận hành và môi trường sử dụng của thiết bị để được tư vấn sản phẩm phù hợp.

Bảo hiểm hàng hóa vận chuyển

Bảo hiểm hàng hóa vận chuyển là một trong những loại hình bảo hiểm quan trọng đối với doanh nghiệp thương mại, xuất nhập khẩu, sản xuất và logistics.

Trong quá trình vận chuyển, hàng hóa có thể gặp những rủi ro như tai nạn phương tiện, cháy, mắc cạn, đắm tàu hoặc hư hỏng do các sự cố khác, tùy theo phương thức vận chuyển và điều kiện bảo hiểm.

Các loại hàng hóa có thể được xem xét bảo hiểm bao gồm:

• Hàng tiêu dùng và hàng thương mại.
• Nguyên vật liệu phục vụ sản xuất.
• Máy móc, thiết bị và linh kiện.
• Hàng xuất nhập khẩu bằng đường biển, đường bộ, đường hàng không hoặc đường sắt.

Ví dụ, một doanh nghiệp nhập khẩu thiết bị công nghiệp từ nước ngoài. Nếu lô hàng bị tổn thất do một sự kiện thuộc phạm vi hợp đồng bảo hiểm hàng hóa, doanh nghiệp có thể được xem xét bồi thường theo điều kiện đã thỏa thuận.

Tuy nhiên, hàng bị thiếu hụt, mất mát hoặc hư hỏng không đồng nghĩa với việc chắc chắn được bồi thường. Người mua cần kiểm tra điều kiện bảo hiểm, hành trình, phương thức đóng gói, chứng từ vận chuyển và các trường hợp loại trừ.

Để tìm hiểu sâu hơn về nhóm sản phẩm này, bạn có thể tham khảo các nội dung về bảo hiểm hàng hóa tại INSUGO và lựa chọn trang dịch vụ bảo hiểm hàng hóa phù hợp khi được website cung cấp.

Bảo hiểm tài sản trong kho

Bảo hiểm tài sản trong kho tập trung vào việc bảo vệ hàng hóa, nguyên vật liệu, thành phẩm và các tài sản khác được lưu giữ tại kho trước những rủi ro được bảo hiểm.

Đây là giải pháp đáng cân nhắc đối với doanh nghiệp phân phối, thương mại điện tử, bán buôn và đơn vị cung cấp dịch vụ lưu kho.

Một kho hàng có thể lưu trữ tài sản trị giá hàng tỷ đồng. Nếu xảy ra hỏa hoạn, ngập lụt hoặc sự cố gây hư hỏng hàng hóa, thiệt hại có thể ảnh hưởng đáng kể đến vốn lưu động và khả năng thực hiện đơn hàng.

Khi mua bảo hiểm, doanh nghiệp cần xác định:

• Địa điểm kho và khu vực lưu trữ.
• Loại hàng hóa, giá trị tồn kho và biến động theo mùa.
• Phương thức bảo quản và biện pháp an toàn.
• Phạm vi bảo hiểm đối với cháy, nổ, ngập nước hoặc các rủi ro khác.
• Cách xác định giá trị tổn thất khi hàng hóa bị hư hỏng.

Nếu hàng hóa được vận chuyển từ kho đến khách hàng, doanh nghiệp nên xem xét thêm bảo hiểm hàng hóa vận chuyển. Bảo hiểm tại kho và bảo hiểm trong quá trình vận chuyển có thể có phạm vi, thời điểm bắt đầu và kết thúc trách nhiệm khác nhau.

Bảo hiểm tài sản văn phòng, cửa hàng và cơ sở kinh doanh

Văn phòng, cửa hàng bán lẻ, nhà hàng, khách sạn và cơ sở dịch vụ thường có nhiều nhóm tài sản cần được bảo vệ, bao gồm nội thất, máy tính, thiết bị điện, hàng hóa và công cụ vận hành.

Tùy sản phẩm, hợp đồng có thể bảo hiểm cho công trình, trang thiết bị hoặc hàng hóa trước các rủi ro đã thỏa thuận.

Ví dụ, một cửa hàng bán lẻ có thể cần bảo vệ cả phần nội thất, thiết bị thanh toán và hàng hóa trưng bày. Trong khi đó, một văn phòng công ty có thể ưu tiên bảo hiểm máy tính, máy chủ và thiết bị làm việc.

Khi lựa chọn, chủ cơ sở nên phân biệt tài sản thuộc quyền sở hữu của mình với tài sản thuê hoặc tài sản của bên thứ ba. Nếu cửa hàng thuê mặt bằng, việc ai chịu trách nhiệm bảo hiểm kết cấu công trình cần được xác định trong hợp đồng thuê và hợp đồng bảo hiểm.

Bảo hiểm thiệt hại kinh doanh

Bảo hiểm thiệt hại kinh doanh là giải pháp bổ sung đáng cân nhắc đối với doanh nghiệp có nguy cơ mất doanh thu hoặc phát sinh chi phí hoạt động khi phải tạm ngừng kinh doanh sau một sự cố.

Khác với bảo hiểm tài sản thuần túy, sản phẩm này tập trung vào tổn thất tài chính do gián đoạn hoạt động, theo phạm vi và điều kiện hợp đồng.

Ví dụ, một nhà máy bị hư hỏng do sự kiện thuộc phạm vi bảo hiểm khiến hoạt động sản xuất phải tạm dừng để sửa chữa. Nếu hợp đồng có bảo hiểm gián đoạn kinh doanh và đáp ứng các điều kiện liên quan, doanh nghiệp có thể được xem xét bồi thường một số khoản tổn thất được bảo hiểm.

Thông thường, người mua cần kiểm tra điều kiện kích hoạt quyền lợi, thời gian chờ hoặc thời gian miễn thường, thời hạn bồi thường và phương pháp tính tổn thất.

Không nên mặc định rằng cứ xảy ra sự cố khiến doanh nghiệp mất doanh thu thì bảo hiểm sẽ chi trả. Phạm vi bảo hiểm và điều kiện phát sinh trách nhiệm cần được xác định rõ từ đầu.